Komik yüzleri, renklerinin güzelliği ve diğer cichlidlere göre aşırı hareketli olmalarından dolayı hobiciler tarafından soytarı cichlidler diye adlandırılmışlardır. İlk olarak büyük iktiyolog Boulenger (1898) tarafından isimlendirilen Tropherus morrilerin sonraki yapılan çalışmalarda 6 türü daha tespit edilmiştir. Bu türler, Tropheus brichardi, T.duboisi, T.polli, T.annectens, T.moori ve T.sp.black’tir. Bazı türleri gölün sadece belli bölgelerinde yaşarken, diğer 4 tür ise T.polli,T.brichardi, T.annectens, T.sp.black gölün birçok bölgelerinde değişik renk varyasyonları göstererk yaşamlarını sürdürürler. Tropheus türlerinin, ağız yapıları dar, üst çeneleri alt çenelerinden daha uzun, dişler bikuspid –çift çenekli- kısa tip olduğundan mükemmel yosun kazıyıcılardır. Kayaların üzerindeki diatomların ve diğer yosunların haricinde saç algleri denilen uzun tip yosunları da arada sırada tüketirler. Ayrıca şunu da belirtmeliyim ki herbivor -otçul, yalnızca bitkisel beslenen- balıkların bir özelliği de mide yapılarının hemen hemen olmayışıdır. Yosun ve türevlerini tüketen bu balıklar, mideleri yerine boylarının 4-5 kez daha büyüklüğünde bağırsak sistemine sahiptirler. Yine bu balık türünün belki de en tanınmışı olan Tropheus duboisi, benim ilk beslediğim türdü. 1988 yılında Almanya’dan beyaz bantlı türünden 5 adet 4 cm boyda getirmiştim. Bu balıkların bir de sarı bandlı olan Mashwa duboisi türü vardır. Bunlar diğer türlerden daha az bulunurlar ve biraz da pahalıdırlar. Beyaz bantlı duboisiler gölün kuzey bölümündeki biotoplarda bulunurken, Maswa türleri ise Tanzanya’nın Kabago burnu denilen biotoplarda yaşamlarını sürdürürler. Getirmiş olduğum duboisileridiğer Malawi türleriyle birarada tutuyorum. Tabi ki Malawi türlerine verdiğim yemleri onlarda kaçınılmaz olarak yiyorlardı. O zamanlar Tropheuslar hakkında pek fazla bilgim olmadığından, özel olarak hazırladığım bol proteinli yemleri tüketmelerinde sakınca görmüyordum. Yaklaşık 1 ay sonra duboisilerden ikisi dropsi olarak öldüler. Balıkların bu şekilde ölmeleri beni derin bir araştırmaya yöneltti. Bu balıklardan bahseden kitapları okuyarak beslenmeleri hakkında ne kadar yanlışlar yaptığımı öğrendim. O yıllardan 1993 yılına kadar kalan 3 duboisiyi son derece sağlıklı bir şekilde büyüttüm ve hatta aynı yıl 2 kez de yavru aldım. İlk yumurtlamasında 5 yavru, ikicisindeyse 6 yavru dünyaya getirdiler. Bir şanssızlık sonucu dişilerden birini, özellikle yumurtlayanı kaybettim. Erkek balığı ve diğerlerini bir arkadaşıma verdim. Sonraki yıllarda 1995-1998 Almanya’daki bir firmadan bu balıkların tam 23 türünü ithal etmiştim. Türler arasında neler yoktu ki? Yellow Kaiser mooriden, belki de en önemli tür olan İlangi’ye kadar. İlangiler en nadir ve oldukça yüksek fiyatlara pazarlanan türlerdir. Zambia devletinin sınırlarındaki gölün en uç kısmında Nkamba koyu denilen İlangi bölgesinde bulunurlar. İlangiler, Tropheus moorilerin grubundadır. İlangilerin bulunduğu bu koy son derece tehlikeli timsahların yaşadıkları bölgelerdir. Ayrıca çok küçük ve bol kayalıklı yerler olduğundan toplanılmaları çok zor olmaktadır. Üretimi ise sabır isteyen bi iştir. Tropheus türlerinin arasında en az yavru veren bu İlangi denilen balıklar öylesine de kavgacılardır ki yaptıkları kovalamacalar sonucunda birbirlerini yaralayıp öldürebilirler de. Genel olarak gölün güney bölgelerinde yaşayan T.mooriler ve kuzeyinde yaşayan T.sp.blackler içgüdüleri en güçlü olan olan bölgeci türlerdir. Akvaryumdaki en büyük erkek kendi bölgesinde büyük bir sınır çizecek ve oraya herhangi bir dişiyi ve güçsüz, zayıf erkekleri sokmayacaktır. Bu sınırlar yaklaşık 150 cm’lik bir akvaryumda 60-80 cm kadar olabilir. Sınırın dışında da rahatlıkla gezen bu dominant karakterdeki erkek balık diğer balıklara pek dokunmaz, ta ki kendi bölgesine girene kadar. Şu ana kadar aynı akvaryumun içinde iki dominant erkeği pek görmedim. Gerçi ona meydan okuyan erkek balıklar arada sırada ortaya çıkmaktaydı. Ama sadece birkaç dakika sonra tekrar aynı şekilde saklandıkları bölgelere çekililerdi. Doğla yaşam alanlarında ise, 20 T.sp.black, 100 kadar T.moori türü aynı kayaların üzerinde sürüler oluşturarak yosunları kazıdıkları yapılan çalışmalarda görülmüştür.

T.brichardiler ve T.polliler ise tamamen değişmez bir şekilde bölgecidirler. Bu türleri 400 litrenin altındaki akvaryumlarda birkaç tane tutmak çok zordur. O kadar bölgecidirler ki mütemadiyen birbirlerini kovalayıp kavga ederler. Bu nedenle, bu türleri en az 7-9 adet olarak birarada tutmalısınız. İlginçtir ki bu balıkların üretimlerinde davranış özellikleri farklılık göstermektedir. Mesela, T.moorilerden veya T.duboisilerden bir üretim akvaryumuna 1 erkek, 5-6 adet dişi balık konurken, T.brichardilerde ise aynı sayıda erkek ve dişiyi birarada tutmak mümkün olmaktadır.

Bu türleri karışık bir akvaryumda tutmak istiyorsanız, mutlaka birbirlerine renk desenleri benzemeyen türleri seçmelisiniz. Çünkü bu balıklar arasında melezlenmelere çok sık  rastlanılmaktadır. Bilhassa akvaryumlarda bilinçsizce yapılan melezlenmeler türler arasında karışıklıklara yol açmaktadır. Tropheus moori chimba ile T.moori moliro türünü birarada tutarsanız, bu balıkların melezlenmeleri için kaçınılmazz bir ortam yaratmış olursunuz. Bunun yerine T.moori kaiserikola ie T.moori-red chimba veya T.moori-red chilanga türlerini birarada tutabilirsiniz. Bulundukları akvaryumlar kesinlikle 300 litrenin altında olmamalı ve akvaryumlarında kayalıklardan mağaralar ve holler yapmalısınız. Bitkisel yemlerle beslendiklerinden akvaryumlarınıza dikeceğiniz bitkiler sert yapraklı anubias ve cryptorcryn türleri olmalıdır. Beslenmelerine gelince, üretimhanede onlar için ufak bir besi akvaryumu hazırlamıştım. Bol güneş gören bu akvaryumun içine birkaç kaya yerleştirip yosunlanmalarını beklerdim, daha sonra yosunlanan kayaları alıp, bu balıkların bulundukları akvaryuma koyardım. Birkaç gün içinde kayaların üzerindeki yosunlar tüketilince yeniden besi akvaryumununa koyup yosunların oluşmasını beklerdim. Tabi ki bu süre içerisinde, balıklar aç durmuyolardı. Dediğim gibi bitkisel besinlerle beslendiklerinden sürekli yem araştırması yaparlar. Etçil cichlidler gibi bir kerede yemi tutup köşelerine çekilmezler. Bitkisel besin olarak spirulina, haşlanmış bezelye ve biraz da kaliteli pul yem karıştırıp çok güzel bir mix yem karmasını günde iki kez vererek doymalarını sağlıyordum. Ama piyasadaki petshoplarda o kadar güzel yemler var, ki birkaç sene öncesine kadar yoktu. Bitkisi bol olan yemlerden tamamen spirulina katkılı yemlere kadar bol çeşitler bulunmaktadır. Bu balıkları son derece temiz ve yüksek pH’lı 7,5-8 dereceli sularda tutmak için güçlü filtrelerle donatılmış akvaryumlar gerekmektedir. Suyun % 10 kadarını 10 günde bir değiştirmek te bu balıklar için olumlu sonuçlar verecektir. Filtrenizi biyolojik olarak çalıştırmalısınız. Her su değişiminde akvaryumunuza ekleyeceğiniz sudan hemen sonra bakteriyolojik enzim inhibitörlerini de eklerseniz, ortamdaki yaralı bakteriler çoğalcak, böylece çok daha sağlıklı bir biotop yaratmış olacaksınız. Ayrıca bu bakteriler sayesinde balıklarınızın bağışıklık sistemleri de kuvvetlenecek, kolay kolay hastalanmayacaklardır. Tabi ki oturmuş, olgun bir akvaryuma balıklar için tehlike oluşturacak patojenlerin dahil olması dışardan akvaryuma verdiğiniz bayat veya balıkların sindirim sistemine uygun olmayan yemlerden gelecektir. Bu nedenle mutlaka balıklarınızın türlerine göre olan yemlerden vermelisiniz. Tropheus türleri iç hastalıklara -Malawi bloat- çok çabuk yakalanıp ölebilirler. Tedavileri oldukça zor olduğundan her zaman hasta balıklar kurtulamayabilirler. Uygun olmayan yemler en çok dropsiye neden olurlar. Hastalıklar ve tedaviler ayrıca anlatılması gereken konular olduğundan başka bir sayımızda, yeri geldiğinde bahsetmek istiyorum. Tropheuslarla ilgili anlatacak o kadar çok şey var ki daha türlerin genel dağılımlarını ve renk varyasyonlarını başka bir makalede ele alabileceğiz.

İsim: edu	Yorum:
Puan: